ಹಂಪಿ (ಕರ್ನಾಟಕ): ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ್ದ ಮಹಾಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವೆಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ 'ಹಂಪಿ' ಸಂಪತ್ತು, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿತ್ತು. ರತ್ನಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಬಂಗಾರದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ದೇವಾಲಯಗಳು, ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಸಂಚಾರ—ಹೀಗೆ ಹಂಪಿಯ ವೈಭವ ಅಪ್ರತಿಮವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಮಹಾನಗರವು ಹೇಗೆ ನಾಶವಾಯಿತು? ಕೇವಲ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿ ಹೇಗೆ ಉಳಿಯಿತು? ಎಂಬುದು ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ದುರಂತ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಸ್ವರ್ಣಯುಗದಿಂದ ಅಸ್ಥಿರತೆಯತ್ತ...
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಸ್ವರ್ಣಯುಗವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಧನದ ಬಳಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ತರುವಾಯ ಪ್ರಭಾವಿ ನಾಯಕನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಅಳಿಯ ರಾಮರಾಯರು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರಗಳಿಂದ ಆಡಳಿತದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿದರು. ಸದಾಶಿವರಾಯರನ್ನು ಕೇವಲ ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ರಾಜನಾಗಿ ಇರಿಸಿ, ನಿಜವಾದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ದಖನ್ ಸುಲ್ತಾನರ ನಡುವೆ ಭೇದ ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಒಡೆದು ಆಳುವ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅವರು ಚಾಣಾಕ್ಷತನದಿಂದ ಅನುಸರಿಸಿದರು.
ಇತಿಹಾಸದ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಿಸಿದ 'ತಾಳಿಕೋಟೆ ಕದನ'
ರಾಮರಾಯರ ತಂತ್ರಗಳು ಸುಲ್ತಾನರ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದಾಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತಕ್ಷಣವೇ ತಲೆಕೆಳಗಾಯಿತು. ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಹಣಿಯಲು ಬೀಜಾಪುರ, ಗೋಲ್ಕೊಂಡ, ಅಹ್ಮದ್ನಗರ, ಬೀದರ್, ಮತ್ತು ಬೇರಾರ್ ಸುಲ್ತಾನರು ಒಂದಾದರು.1565ರ ಜನವರಿ 23ರಂದು ನಡೆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಳಿಕೋಟೆ ಕದನ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಘಟ್ಟ.
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸೇನೆ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದರೂ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ ಪಾಳೆಯದಲ್ಲೇ ನಡೆದ ದ್ರೋಹದಿಂದ ಯುದ್ಧದ ದಿಕ್ಕೇ ಬದಲಾಯಿತು. ಶತ್ರುಗಳ ಆಧುನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ವಿಜಯನಗರದ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಈ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಮರಾಯರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಶಿರಚ್ಛೇದ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ನಾಯಕನಿಲ್ಲದ ಸೇನೆ ದಿಕ್ಕಾಪಾಲಾಗಿ ಚದುರಿತು.
ಸ್ವರ್ಣನಗರಿಯ ಮಾರಣಹೋಮ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಸುಲ್ತಾನರ ಸೇನೆ ಹಂಪಿಯ ಮೇಲೆ ಮುಗಿಬಿದ್ದು ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿತು.
ವಿನಾಶ: ಊಹೆಗೂ ನಿಲುಕದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ನಗರವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಲೂಟಿ: ಭವ್ಯ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಸುಂದರ ಅರಮನೆಗಳು ಧ್ವಂಸವಾದವು. ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರು ಕೂಡಿಟ್ಟಿದ್ದ ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ದೋಚಲಾಯಿತು.
ಕರಾಳ ದಿನಗಳು: ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನೆಲೆಬೀಡಾಗಿದ್ದ ನಗರ ರಕ್ತಸಿಕ್ತವಾಯಿತು.
ಹೀಗೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮ ವೈಭವದಿಂದ ಮೆರೆದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ, ಕೇವಲ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಶವನಗರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇಂದು ನಾವು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಹಂಪಿಯ ಭವ್ಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಆ ದಿನದ ದುರಂತದ ಮೂಕ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ.
